Schermafbeelding 2017-02-20 om 19.10.53
bas-kosters-lepelaar-022
IMG_2760-1024x768
Enkele Schetsen van Olga en de materiaalkast van Spatie.
MAISON-the-FAUX-3-copy_664_campaign
Louie Cordero - The Happy Camper Pong
monumentaal_ls72_-introdanshanswithoos_rgb
20/02/2017 - Catharina Vergeer

De muren van de gemeente hebben oren – in gesprek met Roland Kluskens

Kunststad Arnhem is eigenlijk even ongetemd als haar weelderige omgeving. Nieuwsgierig naar het besturingssysteem van de kunst en naar de cultuur die deze stad baart, brengt mij bij de gemeente Arnhem die wordt overladen door mijn vragen die in essentie eenzelfde speerpunt hebben: ’worden alle appels van de boom geplukt?’’.

‘’Als Rutte premier wil blijven zou hij dat zeker moeten toevoegen aan zijn plan.’’[1] De 18-jarige Amsterdamse Lisanne geeft haar mening over de cultuurbonus. Ze wordt ondervraagd door BNR Nieuwsradio en gedurende het gesprek blijkt dat zij enkel naar musea gaat zodra dat ‘moet’ van school en zij niet weet wat het Mauritshuis is. Natuurlijk, zij is misschien slechts een speld in een hooiberg van Nederlandse jongeren. Maar tegelijkertijd zou kunnen worden gesteld dat er nog teveel 18 jarigen als Lisanne zijn.

‘’De manier waarop de (financiële) drempel wordt verhoogd of verlaagd is niet bepalend voor toegankelijkheid van hoge kunst in de breedte’’: het beste van eigen bodem, van heinde en van ver, kunstgeschiedenis in beeld en hedendaags. De ervaring die wordt meegegeven luistert heel nauw en is bepalend voor de mate waarin kunst en cultuur beklijft, zo ook of het nogmaals wordt opgezocht. ‘’Een tentoonstelling pakt je of niet. Een voorstelling van Oostpool pakt je of niet. Dat soort zaken’’; zo deelt Roland Kluskens zijn persoonlijke ervaring. Roland stort zich dagelijks op werk en inkomen bij gemeente Arnhem waar hij voorheen beleidsmedewerker cultuur was. Zijn ervaring wat betreft het beklijven van kunst en cultuur geldt ook voor jongeren en kinderen. Het doet er toe wanneer je op school een programma aanbiedt, zo’n programma waarin kunst en cultuur wordt opgezocht, of de juiste tentoonstellingen, exposities, voorstellingen, films, et cetera, samen met de klassen worden uitgezocht en of deze relevant kunnen worden gemaakt.

Context bouwen en logica. Politiek is logica vormen voor een onlogische wereld. Ikzelf denk dat juist onlogica ervoor zorgt dat dromen blijven stromen, grenzen in de wolken liggen en kunst wordt gemaakt. ‘Onlogisch’ is nodig en geeft ademruimte. Een context kan benauwen en niet alles hoeft per se direct relevant te zijn. Soms loopt het leven vooruit op wat wij leven en een incident kan later een onmisbaar puzzelstuk zijn.

Toch is dit misschien een te zonnige schets, kunst moet inspelen op de belevingswereld van jongeren: ‘’de informele setting en ‘het vreemde of ontregelende doet er toe’’ vindt Roland.

Maar die belevingswereld houdt niet altijd op bij hun perspectief: hun wereld is de onze die tegenwoordig is belast met teveel shit. Juist kunst en cultuur kan communiceren waar woorden stoppen. Zijn zaken als terreur, onderdrukking en onrecht (on)noodzakelijk kwaad?

De Italiaanse premier Renzi deelt: ”Zij brengen ons terreur, wij antwoorden met cultuur’’[2]. Zo gezegd, zo gedaan: er wordt geld gestort op bankrekeningen van 18-jarigen die met dit ‘zakcentje’ aan door de Italiaanse overheid zorgvuldig uitgekozen kunst en cultuur kunnen snuiven. Zodoende wordt de (Italiaanse) pracht van generatie op generatie overgegeven en kan kunst hoop blijven geven. Kunst geeft immers hoop en dat is, zeker in deze tijden van politiek gedoe, terreur en naburige oorlog, niet minder belangrijk. Fotograaf Issa Touma deelde een dergelijk verhaal in de Volkskrant en Jenne Jan Hotland zette het op schrift: ’Kunst in tijden van oorlog: het verhaal van achterblijvers’’[3].

Kunst als bron van hoop is een gegeven van alle tijden. Het Europees hart van kunst en cultuur, Italië weet dit als geen ander, maar waarom kan Hollandse glorie in dit kikkerlandje niet eenzelfde hoop brengen? Een euro cultuur tegenover elke euro die wordt besteedt aan veiligheid, klinkt niet zo gek en wordt beaamd door Roland Kluskens. Kan Arnhem initiatiefnemer zijn in Cultuurbonus in Nederland? Museum Arnhem biedt nota bene ”Kunst die gaat over de samenleving en de positie van mensen’’[4].

bas-kosters-lepelaar-022

‘’Nee. Je moet niet alles willen voorschrijven’’, vindt Roland. Intrinsieke motivatie van kinderen en jongeren moet eerder worden aangesproken. Maar hoe? Het zomerse festivalseizoen zou een uitgelezen kans zijn.

Een idealistische schets: kinderen en jongeren trommelen elkaar op en organiseren samen een kunstfestival of een ander cultureel evenement. Maar een groepje kunst-snuivende kinderen en jongeren is ook goed. Sonsbeek TRANSACTION’16 was zo’n ervaring waarbij parkwandelingen werden omgetoverd. Een aaneenschakeling van natuur en kunst waardoor je kunt schommelen. Als een kind op de schommel met wind in de haren, om even te vliegen. Adem de bladeren en het vers gemaaide gras in van het zorgvuldig bijgehouden plantsoen van Sonsbeek, ruik de rook van platgebrande bakkershuisjes en ga liggen onder bouwwerken van vers hout. Het ging over interactie en juist dat spreekt kinderen en jongeren meer aan dan dat ‘affe’ werk. Ook beklijft zichtbaar proces bij hen als de geplakte kauwgom op het werk van kunstenaar Louie Cordero (Manilla), The Happy Camper. De Sonsbeek TRANSACTION’16 was druk bezocht en The New York Times schreef lovende woorden over de onbegrensde heuvels van Arnhem. We dwalen af. Terug naar die stiekeme hoop op meer culturele initiatieven vanuit kinderen en jongeren.

Louie Cordero - The Happy Camper Pong

Roland deelt Arnhemse informatie: ‘’Filmtheater Focus staat open voor dit soort initiatieven, één telefoontje en het is geregeld.’’

Ja, leuk maar die drempel blijft hoog. Vast onderdeel van het curriculum dan? Gemeente Arnhem heeft in  ieder geval een Convenant Cultuureducatie Primair Onderwijs waarmee basisscholen kunnen rekenen op een breed draagvlak kunst en cultuur. Kunstbedrijf Arnhem helpt deze basisscholen nog een stapje verder d.m.v. adviezen voor cultuuronderwijs en ontwikkelen van culturele activiteiten. ‘’Kennismaking, verdieping, verankering.’’[5] Bepaalde instellingen, voornamelijk kleine instellingen, zijn beter in staat deze te realiseren dan andere.

Als je het echt wilt weten heeft de gemeente keurig op schrift gezet wat ze stimuleren in STROOM Cultuurbeleid Arnhem:

– verbreding van cultuurbereik en participatie.

– versterking van de culturele keten.

– profilering en vitalisering van het culturele klimaat.

‘Arnhem mode-stad’ bekt zo lekker. Waarom is het niet ook ‘Arnhem beeldende kunst stad’? Natuurlijk waar rook is, is vuur: modeparels groeien bij ArtEZ Fashion Design. Viktor&Rolf, Iris van Herpen zijn meesters in de mode die worden gevolgd door verse alumni: Johannes Offerhaus heeft de Frans Molenaar-prijs 2016 gewonnen, Boaz van Doornik won IYDC International Youth Designer Competition 2016 – Beijing China en Tessa de Boer en Joris Suk van Maison the Faux prijken gedurende lijstjes-tijd 2015-2016 in de Volkskrant als hét modetalent van Nederland. Eigenlijk is ontelbaar Arnhemse modetalent niet te stoppen. Logisch dat mode-stad het synoniem is van Arnhem.

MAISON-the-FAUX-3-copy_664_campaign

Desondanks is dit verwantschap, dit tweelingwoord een verassende totstandkoming . ‘’Het is nooit de bedoeling geweest om Arnhem alleen als mode-stad neer te zetten. Het is in de loop van jaren nu eenmaal zo gelopen maar in het begin ging het meer om mode in de breedte. Aan de eigenheid van de mode-opleiding van ArtEZ en de ontwerpers die eruit voortkomen is van alles op te hangen: van beeldende kunst tot muziek en theater, van architectuur tot typografie. Vanuit de overheid heerst toch de neiging richting een speerpuntenbeleid. Focus is goed, maar het risico op tunnelen en uitsluiten ligt op de loer. Misschien hadden we niet voor zo’n thematiek als mode-stad moeten kiezen, maar het breder en abstracter moeten houden omdat er natuurlijk veel meer creatieve drivers zijn die er samen eigenlijk voor zorgen dat Arnhem de stad is die het is.‘’, aldus Roland

‘Kunst en cultuur broedplaats Arnhem’ zou je kunnen zeggen en de kleinschaligheid zorgt dat er makkelijk kruisbestuivingen kunnen plaatsvinden. Een rooftop garden dankzij samenwerking tussen (oud-)studenten van de hogescholen in Arnhem en de Universiteit van Nijmegen maar ook de events in Showroom Arnhem waar studenten van ArtEZ hun afstudeerprojecten en -ervaringen delen. Interessant, volgens Roland: ‘’Een samenballing van energie, aanstormend talent en gevestigde vormgevers die in de stad rondlopen delen eenzelfde ruimte en precies op dat grensvlak gebeuren de spannende dingen. Juist daarom is het een idee om de benen buiten te hangen en middelbare scholieren in Showroom te laten luisteren en kijken naar afstudeerwerk, dat meer inspeelt op de belevingswereld’’.

‘’When you are talking about something as rarefied as art is, you begin to realize that words like space have very functional meanings.’’[6]

Het spannende van kunst tentoonstellen is dat je niet weet wat de toeschouwer ziet en juist die wisselwerking met publiek en zeker met jong publiek zorgt voor andere perspectieven. Daarbij betreden jongeren mogelijk nieuwe wateren. Kunst en cultuur wordt niet altijd met de paplepel ingegoten; het is vaak ouder afhankelijk. Juist daarin speelt de bron een belangrijke rol en moet het vuur worden verspreid. Ongeletterden werden in de middeleeuwen didactische verhalen bijgebracht via het beeld, mozaïek, glas in lood, iconische beelden, van mond op mond en onder vier ogen. In dit fenomeen wordt een bepaalde noodzaak van overdracht duidelijk. En juist in die noodzaak spelen kunstenaars een belangrijke rol voor anderen, maar ook voor henzelf, kunst maakt (hun) leven draagbaar. Misschien wordt Arnhem wel gedragen door de kunst en cultuur die hier ontstaat. Zou Arnhem nog wel Arnhem zijn, zonder ArtEZ, kunstenaars, theatermakers, ontwerpers, muzikanten, acteurs, dansers? ‘’Who owns the city?’’[7]

Enkele Schetsen van Olga en de materiaalkast van Spatie.

Arnhem ziet dit en stimuleert het op zijn beurt met een Makers-klimaat: ‘’ontwikkeling van talent door versterking van onderlinge kennisdeling en netwerkvorming’’[8]. Hiervoor is ruimte nodig, zowel mentaal als fysiek in tastbare voorbeelden als ateliers. Veel houdt op bij de prijzen per vierkante meter. Het past niet in het Arnhemse kostenplaatje ateliers spotgoedkoop, laat staan grenzeloos gratis aan te bieden. Een ander voorstel dan: twee jonge kunstenaars, vers van ArtEZ, worden uitverkoren en krijgen gedurende een jaar een gratis atelier. Ja, dit ligt binnen het denkpatroon van de gemeente. Geen ‘nee’ op mijn voorstel geeft stille hoop en roept op tot initiatieven om dit tot stand te brengen. ‘’Zo’n idee, daarbij kan ik mij ergens wel iets voorstellen, maar je moet er vervolgens wel een kop en een staart aan hebben. Je moet weten waarom je het doet en met welke intentie. Daarbij is het handig om ook andere stakeholders, die weer andere toegevoegde waarden zien of kunnen inbrengen op te zoeken’’, deelt Roland waarop hij vervolgt: ‘’Dit soort ideeën, dat moet niet uit onze koker komen. Maar als mensen die ideeën hebben, laat ze maar komen.’’

De muren van de gemeente hebben oren voor uitgebroede plannen. Afgestudeerde, Arnhemse kunstenaar; zorg dat je luid en duidelijk praat en leg jouw idee op tafel.

Noten

[1]  YouTube. (2016). BNR Nieuwsradio, Moeten Nederlandse jongeren geld krijgen voor culturele uitjes?  opgehaald van URL https://www.youtube.com/watch?v=CMTmeW676o8

 

[2] v.d. Ploeg, J. (2016). Italië geeft 500 euro ‘cultuurbonus’ aan elke 18-jarige als antiterreurmaatregel. opgehaald van URL http://www.volkskrant.nl/buitenland/italie-geeft-500-euro-cultuurbonus-aan-elke-18-jarige-als-antiterreurmaatregel~a4376883/

 

[3] Hotland, J.J. (2016). Kunst in tijden van oorlog, het verhaal van achterblijvers. opgehaald van URL http://www.volkskrant.nl/buitenland/kunst-in-tijden-van-oorlog-het-verhaal-van-achterblijvers~a4242224/

 

[4]Museum Arnhem. (2017). Missie/ visie. opgehaald van URL  http://www.museumarnhem.nl/museum-arnhem/missie-visie/

 

[5]Kunstbedrijf Arnhem. (2017). Primair Onderwijs. opgehaald van URL http://www.kunstbedrijfarnhem.nl/onderwijs/primaironderwijs/

 

[6] Lippard, L.R. (2001). Six Years: The dematerialization of the art object from 1966 to 1972. (previously published: 1973 and renewed in 2001). Berkeley and Los Angeles: University of California Press

 

[7] Motel Spatie. (2017). about. opgehaald van URL http://www.motelspatie.nl/

 

[8]Gerrie Elfrink, wethouder cultuur Gemeente Arnhem: Arnhem Stroomt door Tussenevaluatie cultuurbeleid 2012-2016.

 

Terug naar boven

Biografie

Naam

Klas

Over de

Website

klik hier

Gerelateerde artikelen - Uncategorized