Wouter-Bijl-web-01-1024x512
WORKOUT-filmstill-E.Zarins-500x343
17/12/2015 - Amber Kroesbergen

Not Now

 

De laatste keer dat ik keek in de Turbinekamers, was er niets dan leegte. Niet de leegte van witte, gestucte zalen, maar de leegte van een verlaten pand. Een ruimte met enorme ramen, 3 ruimtes met stalen rolluiken. Allen voorzien van de gebruikssporen van het verleden, toen dit nog de oude machinekamers in het voormalig hoofdgebouw van de PGEM waren in Het Broek, een wijk in Arnhem-Noord. Nu, 1 maand later loop ik in dezelfde ruimtes die zijn gevuld met kunst door curator/kunstenaar Jaap Kroneman.

Jaap Kroneman is een Arnhemse kunstenaar en curator die onder andere geëxposeerd heeft in, en curator is geweest bij Museum Arnhem, maar ook in Dit…Zo en Galerie van Gelder. Daarnaast geeft hij ook les op de Fine Art afdeling van ArtEZ te Arnhem. Nu heeft hij, in een project van Studio Omstand, eerst zijn eigen werk in de Turbinekamers getoond en aan de hand van die tentoonstelling vervolgens de expositie ‘Not Now’ samengesteld als curator.

Bij aankomst ben ik vriendelijk ontvangen door een vrouwelijke suppoost, die weet te vertellen over het nomadische karakter van het kunstenaarschap van Jaap Kroneman. Zijn leidraad is op een nieuwe manier omgaan met een ander soort realiteit. “Een beetje tijdreizen, dat vind ik wel mooi.” Dit nomadische omschrijft Kroneman ook als hij verteld over de door hem samengestelde expositie, ‘Not Now’. In zijn woorden is het een opeenvolging van sferen, zoals je die ook kan vinden in de route door een pretpark. De eerste ruimte is  wit. Hetgeen terugkomt in de opeenvolgende ruimtes is het monochrome, dat in iedere ruimte inderdaad een andere sfeer behelst. Je loopt van de stilte, naar het chaotische, door naar het vreemde en eindigt in de laatste ruimte in een soort verbazing.

Kroneman heeft er bewust voor gekozen om in de 4 beschikbare ruimtes 5 kunstenaars te plaatsen, omdat hij er tegen in wil gaan dat het vullen van de ruimtes gebaseerd is op een specifiek persoon.

Als ik Kroneman vraag om mij mee te nemen door zijn tentoonstelling, begint hij tegen alle verwachtingen in achteraan. Er staat een lamp op een hoge paal, waar het felle licht direct gericht is op een zeefdruk aan de muur. Een afbeelding van een lege memo (van Wouter Bijl). Alsof de herinnering daar nog opgeschreven moet gaan worden. Het verwijst tegelijk naar verleden en toekomst, maar het heden blijft in dit beeld onbestemd. Bijna een letterlijke verbeelding van Not Now/Niet Nu. Ernaast staat ‘de maquette die geen maquette is’ een werk van Peter Jordaan. Het toont alle kenmerken van een maquette, strak uitgewerkt, en passend bij de ruimte, monochroom. Een rode bak, gevuld met rode klei, verlicht door een rode lamp. Het is een maquette van ‘Monument Valley’. Het is dus een representatie van iets dat niet door mensen is gebouwd, uitgewerkt tot in detail, waarin de hand van de kunstenaar in de structuur van de ‘Monuments’ te herkennen is.

Een ruimte verder is het monochrome letterlijk te herkennen in het zwart-wit van het videowerk van Eduards Zarins. Van de warme ruimte, komen we nu in de kilte van een zwart-witte sfeer, waar een mysterieuze film zich afspeelt. We zien een ruimte, die een atelier zou kunnen zijn, waarin een zwarte stoel staat, waar schuin een witte draad overheen ligt. In één hoek staan dozen en ligt plastic. Het plastic beweegt. Halverwege komt een man, op handen en knieën steeds dichterbij het plastic. De film is verstild, bewegingen zijn traag en een duidelijk verhaal valt er niet uit op te maken. De enige vraag die de kijker zich stelt is ‘ wat is hier aan de hand?’. De film heeft, net als het werk van Bijl, een tijdloosheid die zich weet te onttrekken aan het hier & nu. Kroneman geeft aan dat hij deze film had kunnen verzinnen, maar dat het hierin voornamelijk over de details gaat. Het witte touw maakt de film, omdat het een werkelijke lijn vormt, die nog refereert naar het vertellen van een verhaal.

In de volgende ruimte is er een overspoeling aan geluid & kleur zichtbaar in een installatie van Judith Kisner. Haar werk is te zien in de tentoonstelling, omdat ook het werk van een vrouw getoond moest worden, zodat er een diversiteit ontstaat in de keuze voor de kunstenaars. Dit is de enige ruimte waar daglicht een duidelijke rol speelt, door de grote ramen. De installatie neemt alles in beslag wat geen gangpad is. Aan een muur hangen een tweetal papieren, op ieder een monochroom vlak in  kleur. Op de ene is een tekst geplakt, op de andere een overgeschilderde foto van een vrouw. Op papier, want dit werk is gemaakt op locatie en het moest een afwisseling worden van wat zich in de eerste ruimte bevindt.

Op de vloer bevinden zich een aantal televisies, waarop zich een documentaire afspeelt, gemaakt door vrienden van de kunstenares over haarzelf. Maar dit is niet in eerste instantie duidelijk omdat er over de televisies heen geschilderd is. In krassen en stukken weggepoetste verf zijn er delen van beelden te zien. Soms word je aangekeken door een enkel oog, soms zijn het enkel voorbijschuivende kleuren. In het raam staat een klein werkje dat nauwelijks opvalt, maar wel een relatie aangaat met de televisies. Ook aan de andere wand hangt een enorm vel papier waarop de kleuren uit de andere schilderingen en de televisies weer terugkomt. De keuze voor het papier is door Kroneman verplicht gesteld aan Kisner, want er moest afwisseling zijn. Deze afwisseling zit in het gebruik van verschillende media, een andere manier van opbouwen. Het mocht hier een puinhoop zijn in de installatie. Doordat alles in overloopt is het een soort soep, die weer staat voor het monochrome wat terugkomt in alle ruimten.

De laatste ruimte, is een ruimte waarin 2 doeken hangen. Schone, witte doeken. Op beide doeken, staat in reliëf een kruis. Dit maakt het werk meer tactiel dan visueel. Het is natuurlijk eigenlijk “4 of 5 keer niks”, maar in de ruimte met een oud karakter is dit een sterk contrast. Dit is het werk van Twan Janssen. Een kunstenaar die al 10 jaar geen kunst meer maakt. Dit is het laatste dat hij heeft geproduceerd voordat hij de mode in ging. Nu, 10 jaar later, begint hij de stap richting het kunstenaarschap weer te maken. Dus ook dit is een werk wat in uitstraling tijdloos is, maar wat nooit nu gemaakt had kunnen zijn. Wellicht wel in de toekomst.

Wat de overeenkomsten zijn tussen alle ruimtes is moeilijk te omschrijven, maar het is inderdaad reis door verschillende sferen, verschillende media en materialen. De overeenkomst zit niet in hetgeen dat hetzelfde is, maar juist in de verschillen. De verhouding van de kunstwerken tot elkaar is visueel, maar niet in betekenis.

De benadering voor het maken van een expositie is niet heel anders dan de benadering van een kunstenaar voor het maken van zijn eigen werk, volgens Kroneman. Het samenstellen van een tentoonstelling werkt hetzelfde als het maken van een installatie. Je gebruikt alleen de kunst van anderen om jouw visie te tonen. Als curator kan je wel breder kijken. Volgens Kroneman is deze expositie vooral niet samengesteld vanuit een vastomlijnd concept. Maar juist vanuit de draden van een concept, waarbij de nadruk veelal heeft gelegen op wat ‘goed voelt’. En dit is natuurlijk geen argument, behalve als de expositie staat als een huis. En dat stond het.

Terug naar boven

Biografie

Naam

Klas

Over de

Website

klik hier

Gerelateerde artikelen - Uncategorized