Kunstwerk van Viesuhely Americaan (1)
07/11/2015 - Lieneke Hulshof

“They knew me better than I knew myself”

Je vindt er prachtige stranden waar mensen hun fantastische lichamen etaleren, een prettig tropisch klimaat, een rijke onderwaterwereld en fel gekleurde gebouwen met invloeden van de Nederlandse architectuur. Hetgene wat echter lijkt te ontbreken is kunst. Musea, galeries en kunst in de publieke ruimte zijn er moeilijk te vinden. De economie draait voornamelijk op toerisme, dus als je denkt kunst gevonden te hebben dan is er een grote kans dat het hier gaat om de schilderijtjes waarop de bounty stranden geschilderd zijn. Door toeristen meegenomen souvenirs ter herinnering aan een ontspannen tijd op Curaçao.

Volgens Kasper Jacobs, kunstenaar en kunstcoördinator op een vrijeschool in Amsterdam, is het moeilijk om, door de beperkte kunstkennis, te praten met de eilandbewoners over kunst en hen te laten begrijpen wat een kunstenaar eigenlijk doet. Kasper heeft, samen met kunstenaar Frank Koolen, afgelopen zomer een Artist in Residence project in Curaçao gedaan. Bij dit project is het de bedoeling dat kunstenaars van buiten Curaçao elkaar af wisselen om kunst te gaan maken en een aantal weken les te geven op het Instituto Buena Bista (IBB) in Curaçao. Dit centrum voor hedendaagse kunst is opgericht in 2006 door de Nederlandse kunstenaars David Bade en Tirzo Martha en is gesteund door het Mondriaan Fonds. Het instituut heeft als doel een platform voor kunst en kunsteducatie te zijn op het eiland. Kasper heeft, naast het maken van zijn eigen antropologische kunst dat geïnspireerd was op de subculturen van de eilandbewoners, ook een maand lang de ±30 studenten van het Instituto Buena Bista begeleid bij het maken van hun kunst.

De lesvormen zijn afhankelijk van wat de kunstenaars aan kennis en vaardigheden met zich mee brengen, wat het programma zeer gevarieërd maakt. Het nadeel is dat ook zij verantwoordelijk zijn voor de theorie, dit is namelijk niet verplicht binnen het curriculum. Omdat de studenten weinig in aanraking komen met hedendaagse kunst en de kunstgeschiedenis zoals wij die in Europa kennen, stelt Kasper dat het juist belangrijk is om dit hen wel bij te brengen om te enthousiasmeren, inspireren maar bovenal te helpen om hun eigen visie te vormen.

Met dit laatste heeft Kasper zich bezig gehouden. Hij besprak samen met de studenten hun drijfveren en wat zij goede kunst vinden. Vanuit deze informatie voorzag Kasper hen met namen van kunststijlen en kunstwerken voor nieuwe inspiratie. Volgens Kasper ging de visievorming soms moeizaam, omdat ze relatief nog jong zijn en nog weinig kunst hebben gezien. De studenten zitten vaak nog op de middelbare school of hebben deze net afgerond. Zij zijn voornamelijk bezig met het uitvoeren van de opdrachten die zij krijgen en houden zich veilig aan de kaders en regels vast. Daarnaast wordt er nog veel in stereotypen gedacht. In de meegebrachte inspiratieboeken van elke nieuwe student vind je bijna altijd wel de beroemde gesmolten klokken en de dieren met hun lange dunne pijlers als poten van Dalì.

Wat nog weinig door de studenten gedaan werd was zelf een tentoonstelling maken en uitgedaagd worden om hiervoor een kunstwerk te maken. Kasper en zijn compagnon Frank gaven hen die mogelijkheid. De voorafgaande visie gesprekken waren een goed startpunt voor dit project. Sommige studenten gebruikten deze visie en hadden een duidelijke achtergrond. Bij anderen ontbrak dit juist waardoor het werk heel authentiek, ruw en puur kon zijn. Een zeer enthousiaste, maar visie-ontbrekende student, bleef Kasper bij. Hij had geen idee wat voor kunst hij interessant vond, maar was helemaal los gegaan met deze vrije opdracht. Juist door zijn onbevangenheid en zijn gemis aan context maakte hij in één week een krachtig sculptuur van wel vijf tot zes meter hoog. Het sculptuur was gemaakt van op het eiland in de steek gelaten postzakken waarvan enkele bofkonten ook een nieuw leven hebben gekregen als schildersdoek.

De visie over kunsteducatie van Kasper sluit goed aan bij de afwisseling van docenten op het instituut in Curaçao: “Kunst en studenten veranderen, waarmee de behoefte van de inrichting van het curriculum ook veranderd. Een dynamisch team van docenten die geen vaste aanstelling hebben op de academies maakt dat het onderwijs actueel en verfrissend blijft. Een kunstdocent die de studenten ieder jaar, voor twintig jaar lang, dezelfde opdracht geeft brengt geen vernieuwing.“ Volgens Kasper inspireerd het ook niet genoeg om je alleen maar tussen je medestudenten te bevinden. Hij pleit ervoor om verschillende kunstacademie studenten te verbinden met studenten van de wetenschap wat nieuwe mogelijkheden biedt. De No Academy is een voorbeeld waar verschillende instanties samenwerken als een soort Denk Tank om middels kritische kunst maatschappelijke en sociale vraagstukken te kunnen aankaarten. Dit is op het moment nog enkel mogelijk voor een gering aantal beginnende kunstenaars en ontwerpers maar dit gegeven zou ook al richting kunstacademies en zelfs kunstvakken in het middelbaar onderwijs getrokken kunnen worden.

Een mooie ontwikkeling van het Instituto Buena Bista is een uitwisseling met docenten en studenten van kunstacademies op naburige eilanden. Daarnaast krijgen de studenten de kans om zonder HBO-vooropleiding aangenomen te worden op bijvoorbeeld de Design Academy in Eindhoven, om zo een breder cultureel besef te krijgen wat een betere persoonlijke en kunstzinnige ontwikkeling brengt. Amenda Kelders, IBB alumni, is nu zo’n eerstejaars student aan de Design Academy. Zij spreekt over haar ervaring als volgt: “At IBB they knew me better than I knew myself. I especially developed a belief in the importance of knowing what your comfort zone is as a creator, this in order to break out of it and discover qualities you never knew were possible for you. This vision at the Design Academy has only gotten stronger. They encourage you to constantly look for the new and finding your signature within this. My goal after my studies is working at a big brand and maybe someday become an Art Director or head of design somewhere. I would love to be able to find this back in Curaçao but these job opportunities are much harder to find there.”

Sinds Kaspers bezoek aan Curaçao hebben niet alleen de studenten een hoop geleerd, maar ook Kasper. Naast dat hij vooraf niet beseft had dat de hoge temperatuur zo uitputtend kan werken, dat de geur van postzakken je overal najaagd in Curaçao en de eilandbewoners niet altijd hun afspraken nakomen, had hij nog wat waardevollers geleerd. Terugkijkend beseft hij dat de sociale context en mogelijkheden heel bepalend zijn in de ontwikkeling van het kunstonderwijs. Hij is des te meer bewust over hoe toegankelijk kunst in Nederland is. Het Instituto Buena Vista speelt volgens hem dan ook een belangrijke rol om op het eiland het maken en exposeren van kunst te stimuleren.

Deze tekst is geschreven door Yvonne Mak.

Website Casper Jacobs

Terug naar boven

Biografie

Naam

Klas

Over de

Website

klik hier

Gerelateerde artikelen - Uncategorized