Anne_atelier
capsulesmix-crop-u8477
wolkvoorsite-u8631
mensen mist-crop-u7560
06/07/2016 - Catharina Vergeer

‘’we durven de werkelijke wereld niet te verwerpen’’ Een interview met Anne Hermsen

‘’het nijvere speuren naar het moment waarop het beeld zich ontsluiert.’’[i]

Waar het beeld zich openbaart, ontsluieren zich inzichten, dromen en wegen die ons leiden. Tijdens haar afstuderen beweegt Anne zich door haar eigen wereld waarvan zij de wegen voor ons toegankelijk maakt middels haar afstudeerwerk. De wegen die leiden naar haar eilanden. Ja, haar eilanden. Zij ontwerpt haar eigen wereld, in feite net als ieder ander dat doet.
mensen mist-crop-u7560

‘’Misschien is het goed dat cultuur en natuur iets anders is, maar we hoeven het niet zo sterk tegenover elkaar te zetten’’, zegt Anne stellig na haar stage bij Oddstream, als assistent curator van het InScience, Dutch International Science Film Festival en tijdens haar afstuderen waarbij zij zich in een wereld van kunst, technologie en wetenschap bevindt. Een wereld waarin de samensmelting tussen cultuur en natuur onzichtbaar wordt; een ideaal waarnaar wij lijken te streven? Een wereld waarin lange wandelingen in weelderige natuur gepaard gaan met de vraag naar telefonisch bereik. Met het antwoord op deze vraag: ‘’a cellphone antennemast disguised as a tree’’[ii], symboliseert Dr. Koert van Mensvoort, kunstenaar en filosoof, ‘’best known for his work on the philosophical concept of Next Nature’’[iii] deze versmelting. ‘’It shows our desire to design our environment according to an idealized image of untouched nature. Secondly, and perhaps even more importantly, it shows how technology becomes an invisible part of our environment up to the level that we don’t recognize it as technology anymore”[iv]. ‘’Iedereen zoekt naar oplossingen, maar er is geen comfortabele positie om vanuit te spreken. Elk standpunt wordt na enige tijd ondermijnd door wat je hebt geleerd of door wat er om je heen gebeurt.‘’[v] Wij lijken op dit moment te leven in een cirkel van vraagstukken, een cirkel die niet rond lijkt te worden. ‘’In een wereld waar waarden noch normen vanzelfsprekend zijn, moeten we steeds opnieuw de boel vormgeven, beslissen wat we vandaag eens zullen gaan doen. Een flinke dosis ironische distantie is daarbij een vereiste – om afwegingen te kunnen maken, om schijn, naïviteit en monomanie te kunnen doorzien. Terugverlangen naar een tijd waarin men zich onvoorwaardelijk aan idealen overgaf, heeft dan geen enkele zin.’’[vi] Ontsnappen uit de werkelijke, zichtbare wereld is een eeuwenoude, herhaaldelijk terugkerende wens die een meer bereikbare vorm lijkt te hebben aangenomen. Biedt het internet ons namelijk niet dagelijks deze ontsnapping? De regenboogkleuren van ons beeldscherm lijken in overeenkomst te zijn met felle kleuren en lichten in de hedendaagse kunst, waardoor onze zin in de toekomst lijkt gesuggereerd te worden. Wat optimisme lijkt, is misschien een vorm van escapisme. Maar of deze toekomst rooskleurig is, blijft een vraag die het vertellen van, niet altijd even rooskleurige verhalen aangeeft. Voor mij suggereert Anne zo’n verhaal in één van haar werken: pixelige, lijkbleke, strak ‘lijvige’, zwevende vrouwfiguren kijken, maar zien elkaar nauwelijks. Gevangen in de mist lijken deze vrouwfiguren volledig op zichzelf aangewezen. Hun ‘lichamen’ passen in het huidige ideaalbeeld.  Echter; ‘’Er bestaat juist geen enkelvormig perspectief van waaruit vertrokken kan worden’’[vii]. De vraag reist naar een alomvattend ideaal. Het individualisme wordt vergroot.
wolkvoorsite-u8631

Zodra mogelijk, creëert ieder individu een eigen Utopia op basis van individuele waarden, perspectieven en met zicht op hetgeen dat al aanwezig is. En toch valt onze keuze niet op ons eigen, kortzichtige Utopia, ‘’we durven de werkelijke wereld niet de verwerpen’’ stelt Anne. ‘’Onzekerheid heeft als voordeel dat je elke keer iets nieuws kan proberen, elke keer iets kan verbeteren en dat je niet in zo’n vast stramien zit.’’ Utopieën lijken slechts te kunnen ontstaan vanuit de werkelijkheid. Dat wat nog niet is, is misschien een zaliger utopie dan wij kunnen visualiseren. Wat is het beste voor een individu? Wij lijken allen ontdekkingsreizigers met andere bestemmingen. ‘’Net als ik, want ik weet nog niet precies hoe die wereld eruit ziet, wat er is gebeurd en hoe het vanaf hier verder gaat’’[viii], deelt Anne. Tegen beter weten in zoeken wij naar eigen perfectie, net als Thomas More dit al deed, wiens theorieën Anne ook onderzoekt. Anne: ‘’We hebben het nog wel over een algemeen ideaal, maar de kern is minder zichtbaar.’’

Het woord utopie draagt een onjuiste suggestie met zich mee – een suggestie die duidt op een paradijs dat zo uitgestrekt is, dat de zon nooit ondergaat. De geschiedenis bewijst echter dat extreme utopieën in conflict zijn met de omringende wereld en lang niet zo harmonieus zijn dan deed vermoeden. Individuele werelden lijken noodzakelijk om in harmonie samen te leven. ‘’Ik maak een nieuwe wereld bestaande uit een aantal eilanden’’[ix], aldus Anne, die hierdoor op deze noodzaak inspeelt. Interessant dat er wordt gestreefd naar een ideale samenleving, maar dat een individu in die ideale samenleving misschien alleen is. En toch zoeken we naar overeenkomsten in onze individuele idealen; gezamenlijk individualisme. Maar zodra Anne eenieder uitnodigt voort te leven in diens individuele Utopia, willen mensen de werkelijkheid niet verwerpen. En als wij dan toch in Eckhart Tolle’s ‘De kracht van het nudenken, dan probeert Anne haar schuldgevoel af te kopen, als klein onderdeel van het hele systeem. ‘’Dat is die hele kleine moeite die ik doe om de werkelijkheid misschien te verbeteren.’’

capsulesmix-crop-u8477

Wij balanceren tussen weten en naïviteit. De balans tussen beiden is een vraag waarvan de oorzaak het ontbreken van één duidelijke waarheid is. En misschien helpt ontevredenheid en het sluiten van onze ogen. Zo laten wij ons meevoeren met de stroom van meanderende rivieren. Zodra de rivier droog ligt, worden de kerven die het water in het landschap sneed, zichtbaar. Onze ogen lijken zicht hierop minder toe te staan. Dan vluchten onze gedachtes en blikken naar onwerkelijke werelden die wij soms werkelijk trachten te maken. ‘’Fascinerend’’, vindt Anne; ‘’mensen die een weekendje weg naar Disneyland gaan’’. Escapisme naar grote, onwerkelijke, glimlachende muizen en prinsessen die deelnemen aan een feitelijke leugen. Een leugen waar de Finse kunstenares Pilvi Takala, op inspeelt met de performance Real Snow White (2009), die zij als korte film toonde bij RijksacademieOPEN: ‘’Takala probeert in deze film verkleed als Sneeuwwitje Disneyland Parijs te bezoeken, maar het wordt haar verboden. Terwijl alle kinderen en ouders om haar heen in haar vermomming trappen en om handtekeningen en foto’s vragen, wordt ze er moeiteloos uitgeplukt door een bewaker van het park. In hakkelend Engels probeert hij haar uit te leggen wat ze verkeerd doet. Gelukkig spoort hij een collega op; deze dame legt Takala uit hoe het zit: “There is a real Snow White inside the park.’’[x]

‘’Waar zijn we eigenlijk mee bezig?’’, Anne’s vraag waaruit haar liefde voor relativering blijkt. Een relativiteit die door cynisme kan worden opgewekt. Wat kunnen wij werkelijk noemen? Anne verliest zich in de vraag naar (schijn)werkelijkheid. Een vervaagde grens met als antwoord een waarschuwing: ‘mogelijk verlies van zelfbehoud’. Filosofen, schrijvers en dichters pleegden zelfmoord tijdens hun zoektocht naar een antwoord op de existentiële crisis. Wij hoeven niet perse te kijken naar wat niet is en net als in de middeleeuwen, in iedere onverklaarbare gebeurtenis Gods waarde leggen. Maar in hoeverre zijn we daarmee nu toch bezig? Het lijkt een eeuwige zoektocht naar betekenis. ‘’Ik denk wel dat het goed is om je bezig te houden met dingen die je niet kunt zien. Maar ja, je moet er ook misschien niet teveel nadruk op leggen’’, vindt Anne. Kan met de beeldtaal van kunst, het onzichtbare, zichtbaar worden gemaakt? ‘’Met het metamodernisme proberen we de sensibiliteit die zo is ontstaan te duiden en een bijpassende taal te ontwikkelen.’’[xi] Kunst als mystieke wereld om te reflecteren op onze eigen wereld. De taal van kunst past daarbij misschien goed. Woorden schieten tekort. Anne: ‘’We hebben met onze taal ook een soort barrière, we kunnen het alleen binnen die woorden over dingen hebben. Maar als het verder gaat dan dat, kunnen we er eigenlijk niet over praten.’’ Overstromende vragen en hersenspinsels lijken de overhand te krijgen. Deel van Anne’s werk toont dit. Op haar beeldscherm stralen bomen, als gerepte natuur in hemels wit licht, gevangen in capsules. Het lijkt te duiden op onmogelijkheid de werkelijkheid te bevangen. Zij creëert nieuwe virtuele werelden waarin haar eigen cynisme terugkomt: ‘’Door de geloofwaardigheid van mijn nieuwe wereld soms te ontkrachten, wil ik laten zien dat ik ook niet weet wat goed is. Ik geloof in de toekomst, maar durf geen utopie te maken.”[xii] Het perspectief van ons eigen leven verandert met ieder woord en gevonden zicht. Anne heeft daarom haar scriptie inmiddels al vijf keer overnieuw geschreven en is al een paar jaar bezig met foto’s en minimale middelen een mogelijke nieuwe wereld te maken. Tijdens haar afstuderen is ze steeds meer gaan twijfelen aan het nut hiervan. ‘’De wereld zal er waarschijnlijk nooit zo uitzien.’’ Lastig, ‘’denken in mogelijkheden zonder er zelf helemaal in te geloven.’’ Binnen deze slingerbeweging zoekt Anne naar een balans. Het neoromantisch denken onderzocht zij en probeerde dit tegelijk te ontwijken. De dromerige vlucht, ziet zij niet als sterke basis. Toch neemt zij ons mee in haar wereld, die voor mij een droom lijkt. Durven dromen. Toegeven: we gaan alleen maar sneller. Het verlengstuk van ons lichaam, wordt alleen maar langer: een nieuwe, technologische revolutie. Vooruitgangsdenken is op dit moment niet meer los te zien van nieuwe technologieën. Anne stelt echter: ‘’Acceptatie voor technologie is nog wel nodig. Dit is nu eenmaal hoe het is. En als iets uit zichzelf groeit, dan zou je dat kunnen beschouwen als natuur. Misschien kan technologie ooit de natuur vervangen. Als we alles kapot hebben gemaakt, komen we daar te laat achter. Maar dan hebben we altijd nog technologie, misschien is dat het wel, de toekomst van de wereld.’’

‘’The world needs new pathways. Don’t allow yourself to be hijacked by common rhetoric, or false beliefs and illusions about how life should be lived. It’s up to you to be the pioneers. Whether through the exploration of new sounds, rhythms, and harmonies or unexpected collaborations, processes and experiences, we encourage you to dispel repetition in all of its negative forms and consequences.- WAYNE SHORTER & HERBIE HANCOCK-’’[xiii]

bronnen

[i] Campert, R. (1988). Lof van de schilders. Een neger uit Mozambique (p. 159). Amsterdam: De bezige bij.

 

[ii] YouTube. (2013). Next Nature — The Nature Caused by People: Koert van Mensvoort at TEDxDanubia 2013. opgehaald van URL https://www.youtube.com/watch?v=N3pUfj639hM

 

[iii] Van Mensvoort, K. (2016). Life. opgehaald van URL http://www.mensvoort.com/life/

 

[iv] YouTube. (2013). Next Nature — The Nature Caused by People: Koert van Mensvoort at TEDxDanubia 2013. opgehaald van URL https://www.youtube.com/watch?v=N3pUfj639hM

 

[v] Van der Poel, D. (2012). Wat willen de metamodernisten? opgehaald van URL http://metropolism.com/magazine/2012-no4/wat-willen-de-metamodernisten/

 

[vi] Wals, F. (2015). Er is niks mis met ironie. opgehaald van URL http://www.nrc.nl/next/2015/02/10/er-is-niks-mis-met-ironie-1465309

 

[vii] KNAW. (2014). It’s very political – engagement in de kunst. opgehaald van URL https://www.knaw.nl/nl/actueel/agenda/engagement-in-de-kunst

 

[viii] Hermsen. A. (2016). Nieuwe eilanden. ArtEZ finals magazine, mei 2016 p. 26.

 

[ix] Hermsen. A. (2016). Nieuwe eilanden. ArtEZ finals magazine, mei 2016 p. 26.

 

[x] Van Leeuwen, A. (2009). The real Snow White. opgehaald van URL https://www.kunstbeeld.nl/nl/nieuws/13256/the-real-snow-white.html

 

[xi] Van der Poel, D. (2012). Wat willen de metamodernisten? opgehaald van URL http://metropolism.com/magazine/2012-no4/wat-willen-de-metamodernisten/

 

[xii] Hermsen. A. (2016). Nieuwe eilanden. ArtEZ finals magazine, mei 2016 p. 26.

 

[xiii] Mon. (2016). WAYNE SHORTER & HERBIE HANCOCK PEN AN OPEN LETTER TO THE NEXT GENERATION OF ARTISTS. opgehaald van URL http://nesthq.com/wayne-shorter-herbie-hancock-open-letter/

 

 

Terug naar boven

Biografie

Naam

Klas

Over de

Website

klik hier

Gerelateerde artikelen - Uncategorized